Napełnianie zbiorników przenośnych powyżej 350 cm3 w świetle certyfikacji F-gazowej.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, osoby zajmujące się napełnianiem zbiorników przenośnych o pojemności powyżej 350 cm3 muszą posiadać stosowne kwalifikacje. Posiadanie certyfikatu F-gazowego odpowiedniej kategorii uprawnia do odzysku czynnika (czyli przetłoczenia czynnika chłodniczego z instalacji do butli). W jaki sposób powiązać opisane uprawnienia z certyfikatem personalnym związanym z czynnościami na instalacjach zawierających F-gazy? Czy dokonując odzysku czynnika z urządzenia musimy posiadać certyfikat „dla napełniaczy” oraz uprawnienia F-gazowe? Zapraszam do lektury poniższego artykułu w którym znajdziecie Państwo odpowiedzi na powyższe pytania.

Uprawnienia dla napełniaczy a certyfikat F-gazowy

Osoby, które uzyskały certyfikat personalny do wykonywania czynności objętych Ustawą F-gazową (Dz.U. 2015, poz. 881), posiadają uprawnienia do wykonywania następujących czynności:

  • kontrola szczelności urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane niezawarte w piankach, w ilości 5 ton ekwiwalentu CO2 lub większej, chyba że urządzenia takie są hermetycznie zamykane, oznakowane jako takie i zawierają fluorowane gazy cieplarniane w ilościach mniejszych niż 10 ton ekwiwalentu CO2,
  • odzysk,
  • instalacja,
  • naprawa, konserwacja lub serwisowanie,
  • likwidacja urządzeń,

przy czym szczegółowy zakres uprawnień określają cztery kategorie, i tak:

  • posiadając kategorię I możemy wykonywać wszystkie wyżej wymienione czynności bez ograniczeń związanych z napełnieniem instalacji,
  • kategoria II uprawnia do wykonywania czynności odzysku, instalacji, naprawy, konserwacji i serwisowania oraz likwidacji, ale w ograniczeniu do instalacji zawierających mniej niż 3 kg czynnika chłodniczego (lub 6 kg jeśli mamy do czynienia z urządzeniami hermetycznie zamkniętymi) oraz wykonywanie kontroli szczelności instalacji pod warunkiem, że taka kontrola nie wiąże się z otwarciem obiegu chłodniczego,
  • kategoria III daje uprawnienia do wykonywania odzysku czynnika chłodniczego z instalacji zawierających mniej niż 3 kg czynnika (lub 6 kg jeśli mamy do czynienia z urządzeniami hermetycznie zamkniętymi)
  • kategoria IV uprawnia do wykonywania kontroli szczelności instalacji pod warunkiem, że taka kontrola nie wiąże się z otwarciem obiegu chłodniczego.

Analizując zakres uprawnień możemy stwierdzić, że osoby posiadające kategorię I, II lub III mogą dokonywać czynności odzysku czynnika z instalacji. Czy w związku z powyższym, uprawnienia F-gazowe wystarczą, aby odzyskiwać czynnik?

Ustawa F-gazowa określa postępowanie i obowiązki wynikające między innymi z Rozporządzenia (UE) nr 517/2014, którego celem jest ochrona środowiska przez zmniejszenie emisji fluorowanych gazów cieplarnianych, ustanawiając w szczególności zasady ograniczania emisji, wykorzystywania, odzyskiwania i niszczenia fluorowanych gazów cieplarnianych. W myśl Ustawy F-gazowej, personel posiadający uprawnienia, powinien posiadać wiedzę dotyczącą ograniczenia emisji w zakresie czynności, na które posiada uprawnienia.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych dotyczy kwestii bezpieczeństwa związanych z pracą przy urządzeniach objętych Rozporządzeniem i powołuje się na Ustawę o Dozorze Technicznym (Dz.U. nr. 122, poz. 1321). Zgodnie z tą Ustawą:

„Dozorem technicznym są określone Ustawą działania zmierzające do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych i urządzeń do odzyskiwania par paliwa oraz działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w tych obszarach.”

Reasumując, Ustawa F-gazowa (i zgodne z Ustawą certyfikaty) dotyczy aspektów związanych z ograniczeniem emisji do atmosfery, czyli ochroną środowiska natomiast uprawnienia wynikające z Rozporządzenia zgodnego z Ustawą o Dozorze Technicznym dotyczą osób pracujących przy urządzeniach technicznych i związane są z zapewnieniem bezpieczeństwa przy ich eksploatacji. Idąc dalej, prowadząc odzysk czynnika, powinniśmy zatem posiadać zarówno uprawnienia F-gazowe, jak również kwalifikacje dla osób napełniających zbiorniki przenośne.

W jaki sposób uzyskać uprawnienia dla napełniaczy?

Napełnianie ciśnieniowych zbiorników przenośnych o pojemności powyżej 350 cm3 fluorowanymi gazami cieplarnianymi – wykonywane podczas odzysku czynnika ziębniczego z instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych lub pomp ciepła wymaga uzyskania odpowiednich uprawnień potwierdzone pozytywnym wynikiem egzaminu. Wspomniany egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej. Podczas części teoretycznej kandydat ustnie odpowiada na pytania zadawane przez komisję. Członkowie komisji zadają 2 pytania ogólne oraz 3 specjalistyczne z zakresu konkretnej grupy gazów. Aby pozytywnie zaliczyć egzamin teoretyczny należy odpowiedzieć przynajmniej na jedno pytanie z części ogólnej oraz dwa pytania z części specjalistycznej. Część praktyczna egzaminu polega na napełnieniu zbiornika podczas której trzeba wykazać się znajomością rozpoznania oznaczeń zbiornika i jego oceny technicznej, podłączenia zbiornika, oceny prawidłowości napełnienia i czynności po napełnieniu oraz zastosowania odpowiednich nalepek, które powinny zostać umieszczone na napełnianym zbiorniku.

Kandydat ubiegający się o uzyskanie uprawnień powinien mieć ukończone 18 lat oraz posiadać wiedzę teoretyczną i praktyczną związaną z czynnościami napełniania zbiorników przenośnych. W odniesieniu do napełniania zbiorników fluorowanymi gazami cieplarnianymi (F-gazy) wymagany jest również certyfikat personalny odpowiedniej kategorii (kategorie zostały opisane wcześniej).

Gdzie można uzyskać uprawnienia dla napełniaczy?

Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie Sp. z o.o. prowadzi szkolenia dla osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do napełniania ciśnieniowych zbiorników przenośnych o pojemności powyżej 350 cm3 fluorowanymi gazami cieplarnianymi. Trenerzy prowadzący szkolenie posiadają wiedzę teoretyczną oraz praktyczną zgodną z zakresem egzaminu. Bezpośrednio po szkoleniu zbiera się komisja egzaminacyjna UDT i można przystąpić do egzaminu, który również odbywa się w placówce COCH-u. Egzamin praktyczny kandydaci zdają na specjalistycznym stanowisku przeznaczonym do odzysku czynnika chłodniczego, na którym wcześniej odbywa się szkolenie. Opisane rozwiązanie znacznie ułatwia uzyskanie uprawnień, ponieważ sprawdzenie wiedzy odbywa się w tym samym miejscu co szkolenie, a wyposażenie techniczne stosowane podczas szkolenia wykorzystywane jest również podczas egzaminu praktycznego.

Źródło:

  • ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/2067 z dnia 17 listopada 2015 r. ustanawiające, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014, minimalne wymagania i warunki wzajemnego uznawania certyfikacji osób fizycznych w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła oraz agregatów chłodniczych samochodów ciężarowych i przyczep chłodni, zawierających fluorowane gazy cieplarniane, a także certyfikacji przedsiębiorstw w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających fluorowane gazy cieplarniane.
  • ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych.
  • USTAWA z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych.
  • ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 517/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 842/2006.
  • USTAWA z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym.
  • www.udt.gov.pl

Autor artykułu: Andrzej Chmaj

Akredytowane badania pomp ciepła – korzyści dla producentów i użytkowników

Krajowy rynek pomp ciepła odnotowuje wieloletni wzrost. Wobec dużego zainteresowania inwestorów istnieje duże prawdopodobieństwo, iż trend ten utrzyma się również w kolejnych latach. Obserwuje się obecnie następujące tendencje :
• dominującym dolnym źródłem dla pomp ciepła jest i w najbliższej przyszłości pozostanie powietrze
• najszybciej rozwijającym się segmentem rynku pomp ciepła są pompy dedykowane do ciepłej wody użytkowej (w kategorii tej odnotowuje się wzrosty dwucyfrowe).
• wzrasta zainteresowanie pompami ciepła dużych mocy, o zastosowaniach komercyjnych, przemysłowych i ciepłowniczych. Pompy te zwykle wykorzystują energię geotermalną lub hydrotermalną.
Wszystko wskazuje na to że ten trend będzie się utrzymywał również ze względu na szereg programów dofinansowywania inicjatyw wspomagających ograniczanie zanieczyszczeń do powietrza. Pompy ciepła doskonale wpisują się w tego typu projekty, muszą jednak charakteryzować się współczynnikami wydajnościowymi na odpowiednio wysokim poziomie.

Współczynniki COP, SCOP, ηs

Podstawowymi współczynnikami charakteryzującymi efektywność energetyczną pomp ciepła są współczynniki COP, SCOP, ηs.

COP określa stosunek uzyskanej ilość energii cieplnej, do włożonej energii elektrycznej w konkretnych warunkach pracy układu. Wartość tego współczynnika wyznaczana jest na podstawie badań laboratoryjnych w warunkach zgodnych z obowiązującymi normami. Zastosowanie norm obiektywizuje ocenę urządzeń i umożliwia porównanie parametrów (wydajność cieplna, zużycie energii, COP) różnych pomp ciepła w tych samych warunkach pracy. COP zależy bardzo silnie od tych warunków dlatego warto więc sprawdzić czy producent prezentując dane w swoich katalogach podaje pełną charakterystykę wyrobu czy ogranicza się do publikacji wartości współczynnika COP wyznaczonego dla najbardziej korzystnych warunków. Badania wykonane zgodnie z odpowiednią normą pozwolą użytkownikowi uniknąć rozczarowania związanego z niską efektywnością urządzenia, a producentowi zapewnią ochronę przed ewentualnymi roszczeniami ze strony użytkowników.

SCOP jest to ogólny współczynnik wydajności urządzenia dla całego sezonu grzewczego. SCOP określa stosunek rocznego zapotrzebowania na ciepło do zużycia energii elektrycznej w tym samym okresie.

ηs sezonowa efektywność energetyczna ogrzewania pomieszczeń oznacza, wyrażany w %, stosunek zapotrzebowania na ogrzewanie pomieszczeń w określonym sezonie ogrzewczym, do rocznego zużycia energii wymaganej do zaspokojenia tego zapotrzebowania.

Podstawowe normy dotyczące badań pomp ciepła

Zgodnie z definicją zawartą w normie PN-EN 14511-1 pompa ciepła jest to zamknięty w obudowie zestaw lub zestawy przeznaczone jako zespół do dostarczania ciepła. Urządzenia te wyposażone są w sprężarki o napędzie elektrycznym.
Ze względów normalizacyjnych rozróżniamy następujące rodzaje pomp ciepła:
– pompy ciepła ze sprężarkami o napędzie elektrycznym do ogrzewania pomieszczeń (CO) – PN-EN 14511
– pompy ciepła do przygotowania ciepłej wody użytkowej (CWU) – PN-EN 16147
– pompy ciepła ze sprężarkami o napędzie elektrycznym z gruntem jako dolnym źródłem ciepła z bezpośrednią wymianą ciepła z gruntu do wody lub solanki (CO) – PN-EN 15879

Badanie pomp ciepła w znormalizowanych warunkach wymienionych w PN-EN 14511

Twórcy normy rozróżniają dwa rodzaje warunków badań pomp ciepła. Są to: warunki znamionowe znormalizowane i warunki znamionowe zastosowania.
Badanie w warunkach znamionowych znormalizowanych jest badaniem podstawowym.
Ogólnie, badania pomp ciepła można podzielić na kilka ważniejszych grup badań. Są to:
– Badania wydajnościowe – obejmujące wyznaczanie charakterystyk energetycznych
urządzenia w różnych znormalizowanych warunkach wymienionych w normie (wydajność
cieplna, ziębnicza, pobór mocy efektywnej, COP i EER).
– Badania rozruchu i zakresu zastosowania,
– Badania bezpieczeństwa użytkowania urządzenia

Badanie pompy ciepła do przygotowania ciepłej wody użytkowej zgodnie z PN-EN 16147

Pompa ciepła do przygotowania ciepłej wody użytkowej to według normy PN-EN 16147
pompa ciepła zdefiniowana w normie PN-EN 14511-1, przyłączona do zasobnika ciepłej wody lub z wbudowanym takim zasobnikiem.
Do wyznaczenia wskaźnika jej efektywności można wybrać 10 różnych określonych w normie dziennych profili poboru wody (3XS, XXS, XS, S, M, L, XL, XXL, 3XL, 4XL) dla różnych pojemności podgrzewaczy zasobnikowych.
Zakres podstawowych badań określonych w normie dla w/w pomp ciepła obejmuje:
• Wyznaczenie wydajności grzewczej
• Określenie poboru mocy
• Wyznaczanie współczynnika efektywności energetycznej COP
• Wyznaczanie okresu nagrzewania
• Wyznaczanie poboru mocy w stanie gotowości do pracy
• Wyznaczanie energii użytecznej
• Wyznaczanie referencyjnej temperatury ciepłej wody i maksymalnej objętości ciepłej wody użytkowej

Badanie pomp ciepła ze sprężarkami o napędzie elektrycznym z gruntem jako dolnym źródłem ciepła z bezpośrednią wymianą ciepła z gruntu do wody lub solanki zgodnie z PN-EN 15879-1

Pompy tego typu to urządzenia składające się z gruntowego wymiennika ciepła (zbudowanego z szeregu poziomych równoległych pętli) i modułu pompy ciepła. Ciepło pobierane jest w wyniku bezpośredniej wymiany z gruntem przez czynnik chłodniczy krążący w obiegu.
Zakres badań dla w/w pomp ciepła określonych w normie obejmuje:
• Wyznaczanie wydajności grzewczej
• Określenie poboru mocy elektrycznej
• Wyznaczanie współczynnika efektywności energetycznej COP

Badanie i ocena pomp ciepła zgodnie z normą PN-EN 14825

Norma podaje procedury badania w warunkach niepełnego obciążenia oraz metodologię obliczania wydajności sezonowej pomp ciepła (wskaźnika sezonowej efektywności energetycznej ηs oraz współczynnika wydajności SCOP). Wskaźniki te są niezbędne do określenia klasy energetycznej urządzeń. Dotyczy także metod badań zużycia energii elektrycznej dla różnych trybów pracy.

Etykietowanie energetyczne

Unia Europejska określiła ambitne cele w odniesieniu do ochrony środowiska, które mają zostać osiągnięte do roku 2020 i zmierzają do znacznego zwiększenia wykorzystania energii odnawialnych przy jednoczesnej redukcji udziału energii pierwotnej i emisji CO2. W obliczu tych kwestii UE wprowadziła dyrektywę ErP (2009/125/WE). Wprowadzenie Dyrektywy miało na celu wspieranie i promowanie projektów przyjaznych środowisku, chroniących jego zasoby naturalne oraz zmniejszenie zużycia energii. Wynika z niej konieczność oznakowania źródeł ciepła o mocy do 70 kW i zasobników do 500 l etykietą efektywności energetycznej.
Aby dane urządzenie do ogrzewania pomieszczeń można było oznaczyć klasą sezonowej efektywności energetycznej, musi zostać przebadane w laboratorium badawczym, w celu określenia osiąganej sprawności sezonowej (ɳs). W zależności od tego, jaką sprawność sezonową osiąga urządzenie, przypisywana mu jest określona klasa efektywności energetycznej od A+++ do G (Tabela 1). Pompy ciepła należą do najefektywniejszych urządzeń grzewczych na rynku. Mogą one być oznaczone kilkoma różnymi etykietami energetycznymi. Jednak wszystkie typy, muszą mieć etykietę produktu (źródła ciepła), która zawiera informacje na temat klasy sezonowej efektywności energetycznej, zapotrzebowania na energię i poziomu hałasu. Na etykiecie znajduje się również mapa, która dzieli Europę na trzy różne strefy klimatyczne, dla których wyznaczone są wartości znamionowej mocy cieplnej. Wymogi dotyczące etykiet energetycznych dla pomp ciepła określone są w rozporządzeniu Komisji (UE) NR 811/2013 z dnia 18 lutego 2013 r.,
Etykietowanie energetyczne umożliwia klientom dokonywanie świadomych wyborów urządzeń na podstawie ich zużycia energii. Informacje na temat efektywnych i zrównoważonych produktów związanych z energią znacząco przyczyniają się do oszczędności energii i obniżania rachunków za energię, a jednocześnie propagują innowacje i inwestycje w wytwarzanie produktów coraz bardziej efektywnych energetycznie. Zwiększenie efektywności produktów związanych z energią, osiągana poprzez świadome wybory klientów i zharmonizowanie ustawodawstwa na szczeblu Unii Europejskiej, przynosi korzyści nie tylko konsumentom, ale też producentom, przemysłowi i całej gospodarce.

Tabela 1. Klasy sezonowej efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń dla niskotemperaturowych pomp ciepła i ogrzewaczy pomieszczeń z pompą ciepła [Źródło: ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 811/2013 z dnia 18 lutego 2013 r.]

Klasa sezonowej efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń

Sezonowa efektywność energetyczna ogrzewania pomieszczeń ηs w %

A +++ ηs ≥ 175
A ++ 150 ≤ ηs <175
A + 123 ≤ ηs <150
A 115 ≤ ηs <123
B 107 ≤ ηs <115
C 100 ≤ ηs <107
D 61 ≤ ηs <100
E 59 ≤ ηs <61
F 55 ≤ ηs <59
G ηs <55
Rys 1. Etykieta produktu (przykładu)

1. Dostawca, znak towarowy i model
2. Ogrzewanie pomieszczeń
3. Klasa efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń
4. Skala klas efektywności energetycznej
5. Moc akustyczna w pomieszczeniu
6. Moc akustyczna na zewnątrz
7. Deklarowany profil obciążeń podgrzewania wody
8. Klasa efektywności energetycznej podgrzewania wody
9. Znamionowa moc cieplna w różnych strefach klimatycznych

Rys 2. Etykieta zestawu (przykład)

1. Dostawca, znak towarowy
2. Klasa efektywności energetycznej ogrzewania pomieszczeń i produkcji ciepłej wody
3. Kolektor słoneczny
4. Zbiornik akumulacyjny ciepłej wody
5. Czujnik temperatury
6. Dodatkowy ogrzewacz
7. Ogrzewanie
8. Klasa efektywności energetycznej zestawu
9. Skala klas efektywności energetycznej
10. Deklarowany profil obciążeń podgrzewacza wody
11. Klasa efektywności energetycznej podgrzewacza wody

Dotacje

Pompy ciepła wykorzystują odnawialne źródła energii więc na ich zakup i montaż można otrzymać pomoc z Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej np. kredyt preferencyjny, pożyczkę z możliwością częściowego umorzenia, dofinansowanie nawet do 80-100% kosztów kwalifikowanych. Dotyczy to urządzeń posiadających certyfikat wydany przez właściwą jednostkę akredytującą lub właściwe akredytowane laboratorium badawcze potwierdzające wskaźniki energetyczne.
Przykładem jest niedawno ogłoszony program priorytetowy „Czyste Powietrze”. Załącznik do programu precyzuje wymagania techniczne dla pomp ciepła, muszą one m. in. spełniać wymogi określone w Rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) NR 811/2013 z dnia 18 lutego 2013 r oraz w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1369 z dnia 4 lipca 2017 r. ustanawiającym ramy etykietowania energetycznego i uchylającym dyrektywę 2010/30/UE. Pompy ciepła muszą spełniać w odniesieniu do ogrzewania pomieszczeń wymagania klasy efektywności energetycznej minimum A+.

Korzyści z akredytacji

Akredytacja przynosi korzyści dla wszystkich uczestników rynku. Jest niezbędnym narzędziem w procesie podejmowania decyzji zakupu towarów i usług. Producenci mogą oszczędzić czas i pieniądze poprzez wybór akredytowanego, a zatem kompetentnego wykonawcy badań. Konsumenci zaś otrzymują wiarygodne informacje na temat produktów potwierdzone przez niezależną jednostkę. Badania wykonane przez akredytowane laboratorium mogą ułatwić dostęp do rynków eksportowych w Europie i na świecie. Certyfikaty, sprawozdania z badań, świadectwa wzorcowania i raporty z kontroli wydawane przez akredytowane jednostki certyfikujące, inspekcyjne i laboratoria mogą być uznawane przez zainteresowane instytucje w krajach będących sygnatariuszami wielostronnych porozumień.
Centralny Ośrodek Chłodnictwa COCH w Krakowie jako jedyny ośrodek w Polsce wykonuje akredytowane badania pomp ciepła pracujących w systemach powietrze/woda, woda/woda, ziębiwo/woda, z gruntem jako dolnym źródłem ciepła z bezpośrednią wymianą ciepła z gruntu do wody lub solanki. Badania przeprowadzane są w celu ustalenia charakterystyk energetycznych i eksploatacyjnych dla urządzeń wytwarzanych fabrycznie ze skraplaczami integralnymi lub oddzielnymi, urządzeń wytwarzanych fabrycznie o wydajności stałej lub regulowanej w dowolny sposób, urządzeń zblokowanych autonomicznych oraz urządzeń zblokowanych dwu i wieloczęściowych. Laboratorium COCH wykonuje badania z zakresu chłodnictwa, klimatyzacji i pomp ciepła służące m. in. do oceny zgodności z normami i dyrektywami.
Wykonywane w COCH badania pomp ciepła objęte są akredytacją polskiego systemu laboratoriów badawczych (akredytacja Polskiego Centrum Akredytacji nr AB 308), oraz licencją na stosowanie międzynarodowego znaku ILAC MRA, o wzajemnym uznawaniu raportów z badań wydawanych przez akredytowane laboratoria na całym świecie.
Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do współpracy.

________________________________________
CENTRALNY OŚRODEK CHŁODNICTWA
„COCH” W KRAKOWIE Sp. z o. o.
ul. J. Lea 116
30-133 Kraków
tel. +48 12 637 08 57
tel. kom. +48 667 600 635
e-mail: laboratorium@coch.pl
www.coch.pl

O autorach:
mgr inż. Dorota Niedojadło – Kierownik Laboratorium „COCH”
mgr inż. Leszek Bednarczyk – Kierownik Techniczny „COCH”
mgr inż. Bogdan Szczepański – Dyrektor „COCH”

Więcej “Akredytowane badania pomp ciepła – korzyści dla producentów i użytkowników”

Sprawozdawczość – wymagania dla firm branży chłodniczej

Wzrastające zainteresowanie tematem ochrony środowiska skłania do coraz częstszych rozważań na temat działalności człowieka przyczyniającej się do jego degradacji. Zanieczyszczenie powietrza związane jest z rozwojem przemysłu i następuje wskutek wprowadzenia do niego substancji stałych, ciekłych lub gazowych w ilościach, które mogą oddziaływać szkodliwie na zdrowie człowieka, klimat, przyrodę, glebę, wodę lub powodować inne szkody w środowisku. Zanieczyszczenie atmosfery jest problemem na skalę globalną, toteż walka z nim stała się jednym z ważniejszych zadań organizacji międzynarodowych. Rozwiązania globalne w zakresie ochrony powietrza są niezbędne, ze względu na możliwość praktycznie nieograniczonego przemieszczania się zanieczyszczeń. Fakt ten jak również rosnąca świadomość społeczna w kwestii konieczności ochrony środowiska, wymusza międzynarodową współpracę w zakresie monitoringu i ochrony atmosfery. Członkostwo Polski w Unii Europejskiej i związana z tym konieczność dostosowania krajowego prawodawstwa do zaleceń i norm wspólnotowych wpływa na rozbudowę polskiego systemu prawnego w tym zakresie. Głównymi instrumentami służącymi do propagowania działań proekologicznych są instrumenty prawne i ekonomiczne. W zakresie legislacyjnym wprowadza się przede wszystkim przepisy prawne regulujące zasady monitoringu i limitowania zanieczyszczeń (limity emisji). Czynniki ekonomiczne motywujące do ograniczania emisji zanieczyszczeń to podatki, cła, kary ale też różnego rodzaju preferencje takie jak ulgi podatkowe czy dofinansowania.

Podmioty prowadzące działalność w branży chłodniczej nie powinny zatem bagatelizować kwestii ochrony środowiska i poznać się z przepisami oraz konsekwencjami wynikającymi z niestosowaniem się do zapisów obowiązujących aktów prawnych. Specyficzne własności fluorowanych gazów cieplarnianych, a przede wszystkim ich wysoka efektywność chłodnicza predysponuje je do zastosowań w chłodnictwie, mimo to dąży się do ograniczenia ich stosowania z powodu wysokiego potencjału tworzenia efektu cieplarnianego (współczynnika GWP), który odzwierciedla niekorzystne ich oddziaływanie w przypadku uwolnienia do atmosfery.

Produkcja oraz zastosowanie wyżej wymienionych czynników rosła systematycznie w ciągu ostatnich lat. Konsekwencją tego jest wzrost emisji gazów cieplarniach mających udział w globalnym ociepleniu klimatu. Wymagania związane z ograniczeniem emisji szkodliwych dla środowiska czynników chłodniczych zostały zawarte w tak zwanej Ustawie F-gazowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami operatorzy urządzeń zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 fluorowanych gazów cieplarnianych lub 3 kg substancji kontrolowanych, zobowiązani są do ich rejestracji w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO).

Tabela 1. Kryterium rejestracji w CRO dla wybranych czynników chłodniczych

Czynnik ziębniczy GWP Minimum podlegające rejestracji w CRO [kg]
R134A 1430 3,5
R404A 3922 1,3
R407C 1774 2,8
R410A 2088 2,4
R422D 2729 1,8

Ustawa kładzie nacisk na działania zapobiegające emisji opisanych substancji do środowiska między innymi poprzez nałożenie obowiązku okresowych kontroli szczelności urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, pomp ciepła i agregatów chłodniczych. Kryterium kwalifikującym do obowiązkowej kontroli jest ilość czynnika chłodniczego zawartego w instalacji tzw. napełnienie, przeliczone w przypadku F-gazów na ekwiwalentną ilość dwutlenku węgla.

Tabela 2. Kryteria obowiązkowych kontroli szczelności zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 517/2014:

Ładunek fluorowanych gazów cieplarnianych Stacjonarne urządzenia chłodnicze i klimatyzacyjne Samochody ciężarowe chłodnie i przyczepy
Minimalna częstotliwość przeprowadzania kontroli nieszczelności ≥ 5 t równoważnika CO₂ (urządzenia zamknięte hermetycznie ≥ 10 t równoważnika CO₂) ≥ 50 t równoważnika CO₂ ≥ 500 t równoważnika CO₂ ≥ 5 t równoważnika CO₂ (urządzenia zamknięte hermetycznie ≥ 10t równoważnika CO₂)
Bez należycie funkcjonującego, odpowiedniego systemu wykrywania nieszczelności 12 miesięcy 6 miesięcy obowiązkowy system wykrywania nieszczelności 12 miesięcy
Z należycie funkcjonującym, odpowiednim systemem wykrywania nieszczelności* 24 miesiące 12 miesięcy 6 miesięcy 24 miesiące

*System wykrywania nieszczelności należy sprawdzać co 12 miesięcy, aby zapewnić jego należyte funkcjonowanie.

Przykład protokołu okresowej kontroli szczelności

Rysunek 1. Wzór oznakowania urządzenia, które pozytywnie przeszło kontrolę szczelności agregatu zgodnie z Rozp. UE nr 517/2014

Podmioty działające w branży, zależnie od rodzaju działalności, zobowiązane są ponadto do składania następujących co rocznych sprawozdań:

  • sprawozdanie w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) oraz substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO). Obowiązek ten dotyczy podmiotów przywożących, wywożących, stosujących, prowadzących odzysk, recykling, regenerację lub niszczenie F-gazów i SZWO na terytorium RP.
    Ewidencje należy prowadzić w formie elektronicznej poprzez system BDS (Baza Danych Sprawozdań)
  • sprawozdania z zakresu korzystania ze środowiska oraz uiszczania opłat do Urzędu Marszałkowskiego (m. in. za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza wynikające z eksploatacji urządzeń).zgodnie z Ustawą z dnia 27.04. 2001 r. – Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519) podmiot korzystający ze środowiska ma obowiązek sporządzania
  • sprawozdania o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji (zgodnie z Ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2013 r. poz. 1107) do bazy Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE)

Śledzenie zmian w obowiązujących przepisach środowiskowych jest czasochłonne a ich interpretacja trudna. Obowiązki z nich wynikające są sporym wyzwaniem zwłaszcza dla małych podmiotów działających w branży chłodnictwa i klimatyzacji. Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu klientów uruchomił następujące usługi:

  • Prowadzenie bilansu czynnika chłodniczego oraz pomoc w przygotowaniu obowiązkowych sprawozdań w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) i substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO) do BDS, Urzędu Marszałkowskiego oraz KOBiZE
  • Obsługa systemu CRO (rejestracja w systemie, zakładanie i prowadzenie Kart Urządzeń)
  • Okresowa kontrola szczelności urządzeń chłodniczych zgodnie z wymaganiami zawartymi w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 517/2014
  • Pomoc w przygotowaniu procedur wymaganych przez Urząd Dozoru Technicznego przy certyfikacji przedsiębiorstwa
  • Szkolenia dla operatorów urządzeń chłodniczych i agregatów mobilnych,
  • Szkolenia F-gazowe – dotyczące urządzeń stacjonarnych, agregatów mobilnych, klimatyzacji samochodowej oraz inne specjalistyczne szkolenia z zakresu chłodnictwa, klimatyzacji i pomp ciepła

Obowiązkowe sprawozdania sporządzane przez użytkowników i serwisantów, ewidencja urządzeń, kontrola szczelności, to jedne z wielu nałożonych przez przepisy obowiązków. Nieznajomość aktów prawnych nie zwalnia z obowiązku ich przestrzegania. Aby nie pogubić się w gąszczu obowiązków skontaktuj się z naszymi specjalistami, którzy chętnie ci pomogą.

Autor: mgr inż. Klaudia Paszkowska
tel. 12 637 09 33, wew. 292
tel. kom. 667-600-667

Certyfikacja OZE w zakresie pomp ciepła

Wzrost świadomości ekologicznej powoduje, że coraz częściej sięgamy po ekologiczne rozwiązania. „Eko-moda” dosięgnęła niemal wszystkie sektory przemysłu, a także osoby prywatne. Producenci urządzeń prześcigają się w proekologicznych rozwiązaniach, produkując wydajne urządzenia oszczędzające energię. Państwo zachęca do inwestowania w odnawialne źródła energii otwierając furtkę inwestorom, między innymi poprzez uchwalenie Ustawy o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478). Branża chłodnicza z kolei ogranicza stosowanie czynników chłodniczych mających największy destrukcyjny wpływ na środowisko. A w jaki sposób osoby prywatne, przyczyniają się do ochrony środowiska?

Wzrastający poziom stopy życiowej powoduje, że coraz częściej korzystamy z rozwiązań pozwalających na funkcjonalne i nowoczesne zarządzanie budynkiem, między innymi utrzymaniem odpowiednich warunków w naszych domach i mieszkaniach, mając na uwadze optymalne nakłady eksploatacyjne i inwestycyjne. Decydując się na konkretne rozwiązania sięgamy po nowoczesne urządzenia, które zapewnią odpowiedni mikroklimat przy minimalnej obsłudze i które są tanie w eksploatacji. Oczywiście opisany trend dotyczy również zarządców budynków usługowych i przemysłowych, którzy kierują się podobnymi przesłankami. Jednym z rozwiązań spełniających opisane wymagania jest stosowanie nowoczesnych pomp ciepła, które oprócz funkcji ogrzewania posiadają również funkcje wytwarzania chłodu co sprawia, że urządzenia mogą być stosowane przez cały rok.

Pompy ciepła przyszłością branży energetycznej

Skutkiem opisanego powyżej zjawiska jest wzrost popytu na nowoczesne pompy ciepła. Popyt przekłada się na podaż urządzeń; obecnie producenci pomp ciepła oferują bogatą ofertę pomp ciepła, zarówno do zastosowań komercyjnych jak i prywatnych. W zależności od zastosowania, producenci oferują rozwiązania do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej lub kompleksowe rozwiązania pozwalające w całości pokryć zapotrzebowanie energetyczne gospodarstwa lub przedsiębiorstwa. Mnogość rozwiązań powoduje, że trudno dokonać wyboru najlepszego urządzenia. Kluczem do spełnienia opisanych oczekiwań jest określenie potrzeb i dobór właściwego rozwiązania i skorzystanie z usług kompetentnego specjalisty. Ale w jaki sposób dokonać wyboru właściwego fachowca?

Certyfikacja OZE – potwierdzeniem kompetencji instalatora

Wzrastające zainteresowanie pompami ciepła sprawiło, że na rynku pojawiło się wiele firm oferujących usługi doboru i instalacji opisanych urządzeń. Nieznajomość zasady działania i lekceważenie zaleceń producenta powoduje, że pseudo instalatorzy proponują rozwiązania, które w dłuższej perspektywie użytkowania mogą okazać się katastrofą – źle zwymiarowane dolne źródło, powodujące przemarzanie gruntu (w przypadku pomp ciepła typu solanka (glikol) – woda), niewłaściwie dobrane średnice rur skutkujące niewłaściwą pracą urządzenia (np. mniejsza wydajność urządzenia) i inne. Jak zatem uchronić się przed skutkami pracy niekompetentnych fachowców? Słusznym wydaje się być sprawdzenie ich kompetencji. Potwierdzeniem kwalifikacji w zakresie montażu i serwisu pomp ciepła jest certyfikat autoryzowanego montera instalacji pomp ciepła – OZE.

Uprawnienia OZE w zakresie pomp ciepła potwierdzają kompetencje i kwalifikacje instalatorów. Są również kartą przetargową przy rekrutacji nowych pracowników – pracodawca zatrudniając osobę z certyfikatem OZE ma pewność, iż dokonał właściwego wyboru osoby, która poradzi sobie z najbardziej skomplikowanymi problemami doborowymi i montażowymi urządzeń, ponieważ posiada odpowiedni zakres wiedzy z zakresu działania i montażu pomp ciepła. Warto wspomnieć, że posiadanie certyfikatu potwierdzającego kompetencje niejednokrotnie jest podstawowym kryterium wyboru wykonawcy instalacji urządzenia w przypadku zamówień publicznych jak i prywatnych. Inwestorzy chętniej podejmują współpracę z firmami, które potrafią udokumentować kompetencje swoich pracowników.

Co zrobić, aby uzyskać certyfikat OZE?

Jak już wspomniałem, uprawnienia OZE w zakresie montażu pomp ciepła potwierdzają kwalifikacje montera. Konieczność ich posiadania wynika z Ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o odnawialnych źródłach energii. Według Ustawy, instalator może wystąpić z wnioskiem do Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego o wydanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji do instalowania pomp ciepła. Zgodnie z Ustawą, może on uzyskać certyfikat OZE jeśli posiada:

  • dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej lub
  • dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku lub w specjalności w zakresie instalacji odnawialnego źródła energii albo urządzeń i instalacji sanitarnych, elektroenergetycznych, grzewczych, chłodniczych, cieplnych i klimatyzacyjnych lub elektrycznych

w przypadku jeżeli posiada pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych oraz nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi gospodarczemu.

W przypadku osób, które nie posiadają opisanych powyżej dyplomów, niezbędne jest odbycie szkolenia w Ośrodku szkoleniowym oraz zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną Urzędu Dozoru Technicznego. Szkolenie podstawowe można odbyć w Ośrodku akredytowanym przez UDT. Warunki przyznania akredytacji znajdziemy w zapisach Rozporządzenia Ministra Energii z dnia 9 maja 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania akredytacji organizatorom szkoleń w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz szkoleń i egzaminów dla osób ubiegających się o wydanie lub przedłużenie ważności certyfikatu. Zgodnie z Rozporządzeniem Ośrodek, chcąc sprostać wymaganiom niezbędnym do uzyskania akredytacji, musi spełnić określone warunki, między innymi musi:

  • posiadać procedury rejestrowania uczestników szkoleń oraz dokumentowania przebiegu szkoleń wraz z oceną ich efektywności,
  • dysponować odpowiednimi warunkami lokalowymi i wyposażeniem,
  • dysponować odpowiednio wykwalifikowaną osobą prowadzącą szkolenie.

Listę akredytowanych organizatorów szkoleń można znaleźć na stronie Urzędu Dozoru Technicznego.

Gdzie odbyć odpowiednie szkolenia celem uzyskania certyfikatu OZE?

Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie pragnie zaprosić Państwa do skorzystania ze szkoleń niezbędnych w przypadku osób ubiegających się o certyfikat OZE w zakresie pomp ciepła. Nasza wykwalifikowana kadra przekaże teoretyczną i praktyczną wiedzę z zakresu dobrych praktyk instalacyjnych i eksploatacyjnych opisanych urządzeń. Wiedza zdobyta podczas cyklu szkoleń pomoże przygotować się do egzaminu przeprowadzanego przez Urząd Dozoru Technicznego oraz będzie pomocna w pracy zawodowej przy montażu i obsłudze pomp ciepła. Posiadamy akredytację UDT (OZE-A/12/00035/15) potwierdzającą spełnienie wymagań Rozporządzenia. Ośrodek przygotował również ofertę dla osób niezwiązanych z branżą chłodniczą, które chcą rozpocząć przygodę z chłodnictwem (w zakresie pomp ciepła i nie tylko). Nasze szkolenia pozwolą Państwu zdobyć i ugruntować podstawową wiedzę z zakresu działania, montażu, serwisu i obsługi instalacji chłodniczych w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy. Nasze szkolenia pozwolą na zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu chłodnictwa oraz ułatwią przygotowanie się do egzamin F-gazowego, którego pozytywny wynik pozwala na uzyskanie niezbędnych do pracy przy instalacjach napełnionych czynnikami ziębniczymi uprawnień F-gazowych. Indywidualne podejście do klienta pozwala na określenie potrzeb i dobór odpowiednich szkoleń celem właściwego przygotowania do zawodu montera i serwisanta instalacji chłodniczych. Serdecznie zapraszamy do współpracy!

Źródło:

  • Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478)
  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 9 maja 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania akredytacji organizatorom szkoleń w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz szkoleń i egzaminów dla osób ubiegających się o wydanie lub przedłużenie ważności certyfikatu (Dz.U. 2017 poz. 1034),
  • www.udt.gov.pl

Autor: mgr inż. Andrzej Chmaj