Napełnianie zbiorników przenośnych powyżej 350 cm³ w świetle certyfikacji F-gazowej

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, osoby zajmujące się napełnianiem zbiorników przenośnych o pojemności powyżej 350 cm3 muszą posiadać stosowne kwalifikacje. Posiadanie certyfikatu F-gazowego odpowiedniej kategorii uprawnia do odzysku czynnika (czyli przetłoczenia czynnika chłodniczego z instalacji do butli). W jaki sposób powiązać opisane uprawnienia z certyfikatem personalnym związanym z czynnościami na instalacjach zawierających F-gazy? Czy dokonując odzysku czynnika z urządzenia musimy posiadać certyfikat „dla napełniaczy” oraz uprawnienia F-gazowe? Zapraszam do lektury poniższego artykułu w którym znajdziecie Państwo odpowiedzi na powyższe pytania.

Uprawnienia dla napełniaczy a certyfikat F-gazowy

Osoby, które uzyskały certyfikat personalny do wykonywania czynności objętych Ustawą F-gazową (Dz.U. 2015, poz. 881), posiadają uprawnienia do wykonywania następujących czynności:

  • kontrola szczelności urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane niezawarte w piankach, w ilości 5 ton ekwiwalentu CO2 lub większej, chyba że urządzenia takie są hermetycznie zamykane, oznakowane jako
  • takie i zawierają fluorowane gazy cieplarniane w ilościach mniejszych niż 10 ton ekwiwalentu CO2,
  • odzysk,
  • instalacja,
  • naprawa, konserwacja lub serwisowanie,
  • likwidacja urządzeń,

przy czym szczegółowy zakres uprawnień określają cztery kategorie, i tak:

  • posiadając kategorię I możemy wykonywać wszystkie wyżej wymienione czynności bez ograniczeń związanych z napełnieniem instalacji,
  • kategoria II uprawnia do wykonywania czynności odzysku, instalacji, naprawy, konserwacji i serwisowania oraz likwidacji, ale w ograniczeniu do instalacji zawierających mniej niż 3 kg czynnika chłodniczego (lub 6 kg jeśli mamy do czynienia z urządzeniami hermetycznie zamkniętymi) oraz wykonywanie kontroli szczelności instalacji pod warunkiem, że taka kontrola nie wiąże się z otwarciem obiegu chłodniczego,
  • kategoria III daje uprawnienia do wykonywania odzysku czynnika chłodniczego z instalacji zawierających mniej niż 3 kg czynnika (lub 6 kg jeśli mamy do czynienia z urządzeniami hermetycznie zamkniętymi)
  • kategoria IV uprawnia do wykonywania kontroli szczelności instalacji pod warunkiem, że taka kontrola nie wiąże się z otwarciem obiegu chłodniczego.

Analizując zakres uprawnień możemy stwierdzić, że osoby posiadające kategorię I, II lub III mogą dokonywać czynności odzysku czynnika z instalacji. Czy w związku z powyższym, uprawnienia F-gazowe wystarczą, aby odzyskiwać czynnik?

Ustawa F-gazowa określa postępowanie i obowiązki wynikające między innymi z Rozporządzenia (UE) nr 517/2014, którego celem jest ochrona środowiska przez zmniejszenie emisji fluorowanych gazów cieplarnianych, ustanawiając w szczególności zasady ograniczania emisji, wykorzystywania, odzyskiwania i niszczenia fluorowanych gazów cieplarnianych. W myśl Ustawy F-gazowej, personel posiadający uprawnienia, powinien posiadać wiedzę dotyczącą ograniczenia emisji w zakresie czynności, na które posiada uprawnienia.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych dotyczy kwestii bezpieczeństwa związanych z pracą przy urządzeniach objętych Rozporządzeniem i powołuje się na Ustawę o Dozorze Technicznym (Dz.U. nr. 122, poz. 1321). Zgodnie z tą Ustawą:
„Dozorem technicznym są określone Ustawą działania zmierzające do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych i urządzeń do odzyskiwania par paliwa oraz działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w tych obszarach.”

Reasumując, Ustawa F-gazowa (i zgodne z Ustawą certyfikaty) dotyczy aspektów związanych z ograniczeniem emisji do atmosfery, czyli ochroną środowiska natomiast uprawnienia wynikające z Rozporządzenia zgodnego z Ustawą o Dozorze Technicznym dotyczą osób pracujących przy urządzeniach technicznych i związane są z zapewnieniem bezpieczeństwa przy ich eksploatacji. Idąc dalej, prowadząc odzysk czynnika, powinniśmy zatem posiadać zarówno uprawnienia F-gazowe, jak również kwalifikacje dla osób napełniających zbiorniki przenośne.

W jaki sposób uzyskać uprawnienia dla napełniaczy?

Napełnianie ciśnieniowych zbiorników przenośnych o pojemności powyżej 350 cm3 fluorowanymi gazami cieplarnianymi – wykonywane podczas odzysku czynnika ziębniczego z instalacji chłodniczych, klimatyzacyjnych lub pomp ciepła wymaga uzyskania odpowiednich uprawnień potwierdzone pozytywnym wynikiem egzaminu. Wspomniany egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej. Podczas części teoretycznej kandydat ustnie odpowiada na pytania zadawane przez komisję. Członkowie komisji zadają 2 pytania ogólne oraz 3 specjalistyczne z zakresu konkretnej grupy gazów. Aby pozytywnie zaliczyć egzamin teoretyczny należy odpowiedzieć przynajmniej na jedno pytanie z części ogólnej oraz dwa pytania z części specjalistycznej. Część praktyczna egzaminu polega na napełnieniu zbiornika podczas której trzeba wykazać się znajomością rozpoznania oznaczeń zbiornika i jego oceny technicznej, podłączenia zbiornika, oceny prawidłowości napełnienia i czynności po napełnieniu oraz zastosowania odpowiednich nalepek, które powinny zostać umieszczone na napełnianym zbiorniku.

Kandydat ubiegający się o uzyskanie uprawnień powinien mieć ukończone 18 lat oraz posiadać wiedzę teoretyczną i praktyczną związaną z czynnościami napełniania zbiorników przenośnych. W odniesieniu do napełniania zbiorników fluorowanymi gazami cieplarnianymi (F-gazy) wymagany jest również certyfikat personalny odpowiedniej kategorii (kategorie zostały opisane wcześniej).

Gdzie można uzyskać uprawnienia dla napełniaczy?

Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie Sp. z o.o. prowadzi szkolenia dla osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do napełniania ciśnieniowych zbiorników przenośnych o pojemności powyżej 350 cm3 fluorowanymi gazami cieplarnianymi. Trenerzy prowadzący szkolenie posiadają wiedzę teoretyczną oraz praktyczną zgodną z zakresem egzaminu. Bezpośrednio po szkoleniu zbiera się komisja egzaminacyjna UDT i można przystąpić do egzaminu, który również odbywa się w placówce COCH-u. Egzamin praktyczny kandydaci zdają na specjalistycznym stanowisku przeznaczonym do odzysku czynnika chłodniczego, na którym wcześniej odbywa się szkolenie. Opisane rozwiązanie znacznie ułatwia uzyskanie uprawnień, ponieważ sprawdzenie wiedzy odbywa się w tym samym miejscu co szkolenie, a wyposażenie techniczne stosowane podczas szkolenia wykorzystywane jest również podczas egzaminu praktycznego.

Źródło:

  • ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/2067 z dnia 17 listopada 2015 r. ustanawiające, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014, minimalne wymagania i warunki wzajemnego uznawania certyfikacji osób fizycznych w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła oraz agregatów chłodniczych samochodów ciężarowych i przyczep chłodni, zawierających fluorowane gazy cieplarniane, a także certyfikacji przedsiębiorstw w odniesieniu do stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających fluorowane gazy cieplarniane.
  • ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych.
  • USTAWA z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych.
  • ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 517/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 842/2006.
  • USTAWA z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym.
  • https://www.udt.gov.pl/

Autor: Andrzej Chmaj

Certyfikacja OZE w zakresie pomp ciepła

Wzrost świadomości ekologicznej powoduje, że coraz częściej sięgamy po ekologiczne rozwiązania. „Eko-moda” dosięgnęła niemal wszystkie sektory przemysłu, a także osoby prywatne. Producenci urządzeń prześcigają się w proekologicznych rozwiązaniach, produkując wydajne urządzenia oszczędzające energię. Państwo zachęca do inwestowania w odnawialne źródła energii otwierając furtkę inwestorom, między innymi poprzez uchwalenie Ustawy o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478). Branża chłodnicza z kolei ogranicza stosowanie czynników chłodniczych mających największy destrukcyjny wpływ na środowisko. A w jaki sposób osoby prywatne, przyczyniają się do ochrony środowiska?

Wzrastający poziom stopy życiowej powoduje, że coraz częściej korzystamy z rozwiązań pozwalających na funkcjonalne i nowoczesne zarządzanie budynkiem, między innymi utrzymaniem odpowiednich warunków w naszych domach i mieszkaniach, mając na uwadze optymalne nakłady eksploatacyjne i inwestycyjne. Decydując się na konkretne rozwiązania sięgamy po nowoczesne urządzenia, które zapewnią odpowiedni mikroklimat przy minimalnej obsłudze i które są tanie w eksploatacji. Oczywiście opisany trend dotyczy również zarządców budynków usługowych i przemysłowych, którzy kierują się podobnymi przesłankami. Jednym z rozwiązań spełniających opisane wymagania jest stosowanie nowoczesnych pomp ciepła, które oprócz funkcji ogrzewania posiadają również funkcje wytwarzania chłodu co sprawia, że urządzenia mogą być stosowane przez cały rok.

Pompy ciepła przyszłością branży energetycznej

Skutkiem opisanego powyżej zjawiska jest wzrost popytu na nowoczesne pompy ciepła. Popyt przekłada się na podaż urządzeń; obecnie producenci pomp ciepła oferują bogatą ofertę pomp ciepła, zarówno do zastosowań komercyjnych jak i prywatnych. W zależności od zastosowania, producenci oferują rozwiązania do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej lub kompleksowe rozwiązania pozwalające w całości pokryć zapotrzebowanie energetyczne gospodarstwa lub przedsiębiorstwa. Mnogość rozwiązań powoduje, że trudno dokonać wyboru najlepszego urządzenia. Kluczem do spełnienia opisanych oczekiwań jest określenie potrzeb i dobór właściwego rozwiązania i skorzystanie z usług kompetentnego specjalisty. Ale w jaki sposób dokonać wyboru właściwego fachowca?

Certyfikacja OZE – potwierdzeniem kompetencji instalatora

Wzrastające zainteresowanie pompami ciepła sprawiło, że na rynku pojawiło się wiele firm oferujących usługi doboru i instalacji opisanych urządzeń. Nieznajomość zasady działania i lekceważenie zaleceń producenta powoduje, że pseudo instalatorzy proponują rozwiązania, które w dłuższej perspektywie użytkowania mogą okazać się katastrofą – źle zwymiarowane dolne źródło, powodujące przemarzanie gruntu (w przypadku pomp ciepła typu solanka (glikol) – woda), niewłaściwie dobrane średnice rur skutkujące niewłaściwą pracą urządzenia (np. mniejsza wydajność urządzenia) i inne. Jak zatem uchronić się przed skutkami pracy niekompetentnych fachowców? Słusznym wydaje się być sprawdzenie ich kompetencji. Potwierdzeniem kwalifikacji w zakresie montażu i serwisu pomp ciepła jest certyfikat autoryzowanego montera instalacji pomp ciepła – OZE.

Uprawnienia OZE w zakresie pomp ciepła potwierdzają kompetencje i kwalifikacje instalatorów. Są również kartą przetargową przy rekrutacji nowych pracowników – pracodawca zatrudniając osobę z certyfikatem OZE ma pewność, iż dokonał właściwego wyboru osoby, która poradzi sobie z najbardziej skomplikowanymi problemami doborowymi i montażowymi urządzeń, ponieważ posiada odpowiedni zakres wiedzy z zakresu działania i montażu pomp ciepła. Warto wspomnieć, że posiadanie certyfikatu potwierdzającego kompetencje niejednokrotnie jest podstawowym kryterium wyboru wykonawcy instalacji urządzenia w przypadku zamówień publicznych jak i prywatnych. Inwestorzy chętniej podejmują współpracę z firmami, które potrafią udokumentować kompetencje swoich pracowników.

Co zrobić, aby uzyskać certyfikat OZE?

Jak już wspomniałem, uprawnienia OZE w zakresie montażu pomp ciepła potwierdzają kwalifikacje montera. Konieczność ich posiadania wynika z Ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o odnawialnych źródłach energii. Według Ustawy, instalator może wystąpić z wnioskiem do Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego o wydanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji do instalowania pomp ciepła. Zgodnie z Ustawą, może on uzyskać certyfikat OZE jeśli posiada:

  • dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej lub
  • dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku lub w specjalności w zakresie instalacji odnawialnego źródła energii albo urządzeń i instalacji sanitarnych, elektroenergetycznych, grzewczych, chłodniczych, cieplnych i klimatyzacyjnych lub elektrycznych

w przypadku jeżeli posiada pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych oraz nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne przeciwko wiarygodności dokumentów i obrotowi gospodarczemu.

W przypadku osób, które nie posiadają opisanych powyżej dyplomów, niezbędne jest odbycie szkolenia w Ośrodku szkoleniowym oraz zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną Urzędu Dozoru Technicznego. Szkolenie podstawowe można odbyć w Ośrodku akredytowanym przez UDT. Warunki przyznania akredytacji znajdziemy w zapisach Rozporządzenia Ministra Energii z dnia 9 maja 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania akredytacji organizatorom szkoleń w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz szkoleń i egzaminów dla osób ubiegających się o wydanie lub przedłużenie ważności certyfikatu. Zgodnie z Rozporządzeniem Ośrodek, chcąc sprostać wymaganiom niezbędnym do uzyskania akredytacji, musi spełnić określone warunki, między innymi musi:

  • posiadać procedury rejestrowania uczestników szkoleń oraz dokumentowania przebiegu szkoleń wraz z oceną ich efektywności,
  • dysponować odpowiednimi warunkami lokalowymi i wyposażeniem,
  • dysponować odpowiednio wykwalifikowaną osobą prowadzącą szkolenie.

Listę akredytowanych organizatorów szkoleń można znaleźć na stronie Urzędu Dozoru Technicznego.

Gdzie odbyć odpowiednie szkolenia celem uzyskania certyfikatu OZE?

Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie pragnie zaprosić Państwa do skorzystania ze szkoleń niezbędnych w przypadku osób ubiegających się o certyfikat OZE w zakresie pomp ciepła. Nasza wykwalifikowana kadra przekaże teoretyczną i praktyczną wiedzę z zakresu dobrych praktyk instalacyjnych i eksploatacyjnych opisanych urządzeń. Wiedza zdobyta podczas cyklu szkoleń pomoże przygotować się do egzaminu przeprowadzanego przez Urząd Dozoru Technicznego oraz będzie pomocna w pracy zawodowej przy montażu i obsłudze pomp ciepła. Posiadamy akredytację UDT (OZE-A/12/00035/15) potwierdzającą spełnienie wymagań Rozporządzenia. Ośrodek przygotował również ofertę dla osób niezwiązanych z branżą chłodniczą, które chcą rozpocząć przygodę z chłodnictwem (w zakresie pomp ciepła i nie tylko). Nasze szkolenia pozwolą Państwu zdobyć i ugruntować podstawową wiedzę z zakresu działania, montażu, serwisu i obsługi instalacji chłodniczych w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy. Nasze szkolenia pozwolą na zdobycie podstawowej wiedzy z zakresu chłodnictwa oraz ułatwią przygotowanie się do egzamin F-gazowego, którego pozytywny wynik pozwala na uzyskanie niezbędnych do pracy przy instalacjach napełnionych czynnikami ziębniczymi uprawnień F-gazowych. Indywidualne podejście do klienta pozwala na określenie potrzeb i dobór odpowiednich szkoleń celem właściwego przygotowania do zawodu montera i serwisanta instalacji chłodniczych. Serdecznie zapraszamy do współpracy!

Źródło:

  • Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478)
  • Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 9 maja 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania akredytacji organizatorom szkoleń w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz szkoleń i egzaminów dla osób ubiegających się o wydanie lub przedłużenie ważności certyfikatu (Dz.U. 2017 poz. 1034),
  • www.udt.gov.pl

Autor: mgr inż. Andrzej Chmaj