Sprawozdawczość – wymagania dla firm branży chłodniczej

Wzrastające zainteresowanie tematem ochrony środowiska skłania do coraz częstszych rozważań na temat działalności człowieka przyczyniającej się do jego degradacji. Zanieczyszczenie powietrza związane jest z rozwojem przemysłu i następuje wskutek wprowadzenia do niego substancji stałych, ciekłych lub gazowych w ilościach, które mogą oddziaływać szkodliwie na zdrowie człowieka, klimat, przyrodę, glebę, wodę lub powodować inne szkody w środowisku. Zanieczyszczenie atmosfery jest problemem na skalę globalną, toteż walka z nim stała się jednym z ważniejszych zadań organizacji międzynarodowych. Rozwiązania globalne w zakresie ochrony powietrza są niezbędne, ze względu na możliwość praktycznie nieograniczonego przemieszczania się zanieczyszczeń. Fakt ten jak również rosnąca świadomość społeczna w kwestii konieczności ochrony środowiska, wymusza międzynarodową współpracę w zakresie monitoringu i ochrony atmosfery. Członkostwo Polski w Unii Europejskiej i związana z tym konieczność dostosowania krajowego prawodawstwa do zaleceń i norm wspólnotowych wpływa na rozbudowę polskiego systemu prawnego w tym zakresie. Głównymi instrumentami służącymi do propagowania działań proekologicznych są instrumenty prawne i ekonomiczne. W zakresie legislacyjnym wprowadza się przede wszystkim przepisy prawne regulujące zasady monitoringu i limitowania zanieczyszczeń (limity emisji). Czynniki ekonomiczne motywujące do ograniczania emisji zanieczyszczeń to podatki, cła, kary ale też różnego rodzaju preferencje takie jak ulgi podatkowe czy dofinansowania.

Podmioty prowadzące działalność w branży chłodniczej nie powinny zatem bagatelizować kwestii ochrony środowiska i poznać się z przepisami oraz konsekwencjami wynikającymi z niestosowaniem się do zapisów obowiązujących aktów prawnych. Specyficzne własności fluorowanych gazów cieplarnianych, a przede wszystkim ich wysoka efektywność chłodnicza predysponuje je do zastosowań w chłodnictwie, mimo to dąży się do ograniczenia ich stosowania z powodu wysokiego potencjału tworzenia efektu cieplarnianego (współczynnika GWP), który odzwierciedla niekorzystne ich oddziaływanie w przypadku uwolnienia do atmosfery.

Produkcja oraz zastosowanie wyżej wymienionych czynników rosła systematycznie w ciągu ostatnich lat. Konsekwencją tego jest wzrost emisji gazów cieplarniach mających udział w globalnym ociepleniu klimatu. Wymagania związane z ograniczeniem emisji szkodliwych dla środowiska czynników chłodniczych zostały zawarte w tak zwanej Ustawie F-gazowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami operatorzy urządzeń zawierających co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 fluorowanych gazów cieplarnianych lub 3 kg substancji kontrolowanych, zobowiązani są do ich rejestracji w Centralnym Rejestrze Operatorów (CRO).

Tabela 1. Kryterium rejestracji w CRO dla wybranych czynników chłodniczych

Czynnik ziębniczy GWP Minimum podlegające rejestracji w CRO [kg]
R134A 1430 3,5
R404A 3922 1,3
R407C 1774 2,8
R410A 2088 2,4
R422D 2729 1,8

Ustawa kładzie nacisk na działania zapobiegające emisji opisanych substancji do środowiska między innymi poprzez nałożenie obowiązku okresowych kontroli szczelności urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, pomp ciepła i agregatów chłodniczych. Kryterium kwalifikującym do obowiązkowej kontroli jest ilość czynnika chłodniczego zawartego w instalacji tzw. napełnienie, przeliczone w przypadku F-gazów na ekwiwalentną ilość dwutlenku węgla.

Tabela 2. Kryteria obowiązkowych kontroli szczelności zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 517/2014:

Ładunek fluorowanych gazów cieplarnianych Stacjonarne urządzenia chłodnicze i klimatyzacyjne Samochody ciężarowe chłodnie i przyczepy
Minimalna częstotliwość przeprowadzania kontroli nieszczelności ≥ 5 t równoważnika CO₂ (urządzenia zamknięte hermetycznie ≥ 10 t równoważnika CO₂) ≥ 50 t równoważnika CO₂ ≥ 500 t równoważnika CO₂ ≥ 5 t równoważnika CO₂ (urządzenia zamknięte hermetycznie ≥ 10t równoważnika CO₂)
Bez należycie funkcjonującego, odpowiedniego systemu wykrywania nieszczelności 12 miesięcy 6 miesięcy obowiązkowy system wykrywania nieszczelności 12 miesięcy
Z należycie funkcjonującym, odpowiednim systemem wykrywania nieszczelności* 24 miesiące 12 miesięcy 6 miesięcy 24 miesiące

*System wykrywania nieszczelności należy sprawdzać co 12 miesięcy, aby zapewnić jego należyte funkcjonowanie.

Przykład protokołu okresowej kontroli szczelności

Rysunek 1. Wzór oznakowania urządzenia, które pozytywnie przeszło kontrolę szczelności agregatu zgodnie z Rozp. UE nr 517/2014

Podmioty działające w branży, zależnie od rodzaju działalności, zobowiązane są ponadto do składania następujących co rocznych sprawozdań:

  • sprawozdanie w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) oraz substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO). Obowiązek ten dotyczy podmiotów przywożących, wywożących, stosujących, prowadzących odzysk, recykling, regenerację lub niszczenie F-gazów i SZWO na terytorium RP.
    Ewidencje należy prowadzić w formie elektronicznej poprzez system BDS (Baza Danych Sprawozdań)
  • sprawozdania z zakresu korzystania ze środowiska oraz uiszczania opłat do Urzędu Marszałkowskiego (m. in. za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza wynikające z eksploatacji urządzeń).zgodnie z Ustawą z dnia 27.04. 2001 r. – Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519) podmiot korzystający ze środowiska ma obowiązek sporządzania
  • sprawozdania o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji (zgodnie z Ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2013 r. poz. 1107) do bazy Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE)

Śledzenie zmian w obowiązujących przepisach środowiskowych jest czasochłonne a ich interpretacja trudna. Obowiązki z nich wynikające są sporym wyzwaniem zwłaszcza dla małych podmiotów działających w branży chłodnictwa i klimatyzacji. Centralny Ośrodek Chłodnictwa „COCH” w Krakowie wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu klientów uruchomił następujące usługi:

  • Prowadzenie bilansu czynnika chłodniczego oraz pomoc w przygotowaniu obowiązkowych sprawozdań w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazy) i substancji zubożających warstwę ozonową (SZWO) do BDS, Urzędu Marszałkowskiego oraz KOBiZE
  • Obsługa systemu CRO (rejestracja w systemie, zakładanie i prowadzenie Kart Urządzeń)
  • Okresowa kontrola szczelności urządzeń chłodniczych zgodnie z wymaganiami zawartymi w Rozporządzeniu Komisji (UE) nr 517/2014
  • Pomoc w przygotowaniu procedur wymaganych przez Urząd Dozoru Technicznego przy certyfikacji przedsiębiorstwa
  • Szkolenia dla operatorów urządzeń chłodniczych i agregatów mobilnych,
  • Szkolenia F-gazowe – dotyczące urządzeń stacjonarnych, agregatów mobilnych, klimatyzacji samochodowej oraz inne specjalistyczne szkolenia z zakresu chłodnictwa, klimatyzacji i pomp ciepła

Obowiązkowe sprawozdania sporządzane przez użytkowników i serwisantów, ewidencja urządzeń, kontrola szczelności, to jedne z wielu nałożonych przez przepisy obowiązków. Nieznajomość aktów prawnych nie zwalnia z obowiązku ich przestrzegania. Aby nie pogubić się w gąszczu obowiązków skontaktuj się z naszymi specjalistami, którzy chętnie ci pomogą.

Autor: mgr inż. Klaudia Paszkowska
tel. 12 637 09 33, wew. 292
tel. kom. 667-600-667